YDS & YÖKDİL SORU NOTLARI

Paragrafa Cümle Yerleştirme ve Akışı Bozan Cümle Soruları

Bu başlık için önemli soru çözüm ipuçlarını ve çalışma notlarını incele.

1

Zamir ve Referans İfadelerini Takip Et

Paragrafa cümle yerleştirme ve akışı bozan cümle sorularında he, she, it, they, this, that, these, those, there gibi referans ifadelerine dikkat edilmelidir.

Bu ifadelerin paragrafta daha önce geçen bir kişi, nesne, düşünce, yer veya duruma mantıklı biçimde gönderme yapması gerekir.

İpucu: Bir cümledeki zamirin veya işaret ifadesinin paragraf içinde açık bir karşılığı yoksa, bu cümle akış açısından şüpheli olabilir.
2

Paragrafın Konu Kapsamını Belirle

Soruyu çözerken paragrafın yalnızca genel konusunu değil, konu kapsamını da doğru belirlemek gerekir.

ÖRNEK KONU Dilin düşünce üzerindeki etkisi

Böyle bir paragrafta yalnızca dilden veya yalnızca düşünceden söz eden bir cümle, paragrafın asıl ilişkisine bağlanmıyorsa zayıf bir seçenek olabilir.

Doğru cümlenin mümkün olduğunca dil ile düşünce arasındaki ilişkiyi sürdürmesi beklenir.

Bakış açısı: “Paragraf ne hakkında?” sorusundan sonra “Bu konu hangi açıdan ele alınıyor?” sorusunu da sor.
3

Referans Zincirindeki Tutarlılığı Kontrol Et

Paragraftaki cümleler aynı kişi veya nesne etrafında ilerliyorsa, zamirlerin oluşturduğu referans zinciri önemli bir ipucu olabilir.

Örneğin birçok cümlede aynı kişiye he ile gönderme yapılıyorsa, araya giren farklı bir cümlenin bu kişiyle ilişkili olup olmadığı kontrol edilmelidir.

Dikkat: “Dört cümlede he var, birinde yok; o halde onu ele” şeklinde kesin bir kural yoktur. Önemli olan cümlenin referans zincirini ve konu akışını bozup bozmadığıdır.
4

Anahtar Kelime ve Nesne Tekrarlarını İzle

Paragrafta aynı nesne, kavram veya anahtar kelime tekrar ediyorsa bu tekrarlar cümleler arasında konu devamlılığı sağlayabilir.

Örneğin birkaç cümlede sürekli book kavramı işleniyorsa, farklı bir konudan söz eden cümle akışı bozabilir.

İpucu: Sadece aynı kelimenin tekrarını değil, eş anlamlı veya aynı kavram alanına ait kelimeleri de takip et.
5

Sıralanan Özelliklerin Devamını Ara

İlk cümle bir kişi, ürün, sistem veya kavram hakkında birden fazla özellik bulunduğunu söylüyorsa, sonraki cümlelerde bu özelliklerin açıklanması beklenebilir.

KURGU This product has three important advantages.

Devam eden cümlelerde bu üç avantajın sırayla açıklanması paragrafın doğal kurgusunu oluşturabilir.

İpucu: first, second, another, finally gibi sıralama ifadelerine dikkat et.
6

Kronolojik Zaman Sırasını Kontrol Et

Bazı paragraflar olayları kronolojik bir sırayla anlatır.

ÖRNEK 1970 → 1975 → 1980 → 1985

Bu yapının arasına bağlamı olmadan 1960 yılıyla ilgili bir cümle girerse, kronolojik akışı bozabilir.

Dikkat: Geçmişe dönüş yapan previously, earlier, before that gibi ifadeler varsa kronolojinin bilinçli olarak değişebileceğini unutma.
7

Genelden Özele Giden Yapıyı Takip Et

Paragraflarda sık kullanılan yapılardan biri genelden özele doğru ilerlemektir.

ÖRNEK Türkiye eğitim sistemi → Ardahan eğitim sistemi

Ancak özel bir örneğe geçişin paragrafta hazırlanmış olması gerekir. Dört cümle genel olarak Türkiye eğitim sistemini anlatırken, bağlantısız biçimde yalnızca Ardahan'a geçen bir cümle akışı bozabilir.

Dikkat: Özele inmek tek başına yanlış değildir. Özel örneğin paragrafın genel fikrini destekleyip desteklemediğine bak.
8

Bağlaçların Kurduğu Anlam İlişkisini Kullan

Cümle başındaki bağlaç ve geçiş ifadeleri, önceki veya sonraki cümlenin nasıl olması gerektiğine dair güçlü ipuçları verir.

ZITLIK However, ...

Bir cümle however ile başlıyorsa, önceki cümleyle arasında genellikle zıtlık veya beklenmedik bir karşıtlık aranır.

Diğer önemli bağlantılar:
moreover / furthermore → ekleme
therefore / thus → sonuç
for example / for instance → örnekleme
however / nevertheless → zıtlık
9

Boşluktan Sonraki Cümleyi Öncelikle İncele

Paragrafa cümle yerleştirme sorularında, boşluktan sonraki cümle çoğu zaman çok değerli ipuçları taşır.

Bu nedenle çözüm sırasında boşluktan sonraki cümleyi dikkatlice okuyarak işe başlamak faydalı olabilir.

Şunları ara:
• this / that / these / those neye gönderme yapıyor?
• he / she / it / they kimin veya neyin yerine kullanılmış?
• however / therefore / moreover gibi bağlantı sözcükleri var mı?
• cümlenin devam ettirdiği konu nedir?
10

Paragrafın Bakış Açısını Belirle

Sorunun verdiği ipuçlarından hareketle paragrafın hangi bakış açısıyla yazıldığını belirlemek gerekir.

Aynı genel konudan söz eden iki cümle bile farklı bakış açılarına sahip olabilir. Bu nedenle yalnızca ortak kelimelere bakmak yeterli değildir.

ÖRNEK Konu: teknoloji
Bakış açısı: teknolojinin eğitim üzerindeki etkisi

Yalnızca teknolojik ürünlerden söz eden, eğitimle bağlantı kurmayan bir cümle bu paragrafta akışı bozabilir.

11

Hızlı Çözüm Sırası

1. Paragrafın ana konusunu ve bakış açısını belirle.

2. He, she, it, they, this, that, there gibi referansları takip et.

3. Tekrarlanan anahtar kelimeleri ve kavramları bul.

4. Zaman ifadeleri ve kronolojik sırayı kontrol et.

5. However, therefore, moreover gibi geçiş ifadelerini incele.

6. Genelden özele veya özelden genele ilerleyen yapıyı kontrol et.

7. Cümle yerleştirme sorusunda boşluktan sonraki cümleyi özellikle incele.

8. Son olarak aday cümleyi yerine koyup paragrafı baştan sona oku.